Zębatka do roweru elektrycznego i miejskiego

Do czego służy zębatka i kiedy ją wymienić?

Przednia zębatka napędza łańcuch przy każdym obrocie korby. Liczba jej zębów, razem z tylną zębatką, wyznacza odległość pokonywaną na jeden obrót: mniejsza tarcza ułatwia podjazdy i ruszanie z obciążeniem, większa pozwala jechać szybciej przy tej samej kadencji. Z czasem zęby się zużywają i przybierają kształt haczyka lub płetwy: łańcuch zaczyna wtedy przeskakiwać pod obciążeniem, zwłaszcza przy przyspieszaniu. W rowerze elektrycznym połączona siła rowerzysty i silnika szybciej zużywa napęd, a wyciągnięty łańcuch w krótkim czasie niszczy nową zębatkę.

Mocowanie: liczba ramion, BCD i montaż bezpośredni

Klasyczną tarczę przykręca się do pająka korby czterema lub pięcioma śrubami. Średnica okręgu przechodzącego przez te śruby, nazywana BCD, musi dokładnie się zgadzać: 104 mm jest popularne w MTB i wielu rowerach elektrycznych, 110 i 130 mm w korbach szosowych i uniwersalnych, 144 mm w korbach torowych. Tarcza montowana bezpośrednio (direct mount), bez pająka, jest mocowana na ramieniu korby lub osi silnika za pomocą wielowypustu i utrzymywana pierścieniem lub śrubami: każdy model jest wtedy zgodny tylko z określonym systemem.

Zębatka do roweru elektrycznego: silnik, linia łańcucha i wspomaganie

Każdy silnik centralny wymaga własnej zębatki: Bosch, Shimano Steps, Yamaha, Brose, TQ czy Fazua mają własne złącze, które czasem zmienia się między generacjami. Dla tego samego złącza często istnieje kilka odsadzeń, oznaczanych linią łańcucha, na przykład 52 lub 55 mm: ta wartość ustawia zębatkę w linii z kasetą i zależy od ramy oraz szerokości tylnej piasty. Przed zamówieniem należy ją odczytać z oryginalnej zębatki lub z karty roweru.

Zmiana liczby zębów zmienia wysiłek i prędkość uzyskiwaną przy każdym obrocie korby, ale nie limit wspomagania. Zgodnie z art. 2 pkt 47 ustawy Prawo o ruchu drogowym moc pomocniczego napędu elektrycznego roweru zmniejsza się stopniowo i spada do zera po przekroczeniu prędkości 25 km/h; żadna część nie powinna służyć do zniesienia tego ograniczenia.

Pojedyncza tarcza i zęby narrow wide

Bez przedniej przerzutki pojedyncza tarcza musi sama utrzymać łańcuch. Zęby narrow wide, na przemian grube i cienkie, wpasowują się kolejno w szerokie i wąskie ogniwa łańcucha: łańcuch znacznie rzadziej spada na kostce brukowej i krawężnikach. Niektóre tarcze są frezowane z aluminium 7075, twardszego od popularnych stopów, by lepiej opierały się zużyciu.

Potrójna tarcza i osłona do roweru miejskiego

Rowery miejskie i turystyczne z 7 lub 8 biegami mają często potrójną tarczę połączoną z ramieniem korby, którą wymienia się w całości. Osłona, czyli plastikowy lub metalowy dysk umieszczony na zewnątrz dużej tarczy, trzyma nogawkę z dala od zębów i smaru; jej rozmiar zależy od tarczy, którą otacza.

Łańcuch, korba, przerzutka: części związane z zębatką

Nową zębatkę montuje się z łańcuchem w dobrym stanie: kasety i łańcuchy uzupełniają wymianę, a korby zastępują całość, gdy tarcze są nitowane. Zmiana podwójnej lub potrójnej tarczy wiąże się też z doborem przerzutki. Do innych rodzajów jazdy przeznaczone są tarcze szosowe, tarcze MTB oraz pełna oferta zębatek rowerowych.

Jakie marki zębatek wybrać?

E*Thirteen, marka komponentów MTB, poświęca linię e*spec rowerom elektrycznym: zębatki montowane bezpośrednio do silników Bosch czwartej generacji, Shimano EP8, TQ HPR50 lub Fazua Ride 60 oraz zębatki Helix.

XLC, jedna z marek części grupy Accell, oferuje zębatki do silników Bosch, jak CR-E40 od 34 do 38 zębów z linią łańcucha 52 lub 55 mm, a także osłonę do tarcz od 46 do 48 zębów.

Stronglight, producent z Saint-Étienne, oferuje zębatki do silnika Bosch z aluminium 7075 z zębami narrow wide, obok tarcz torowych, gravelowych i szosowych.

Prowheel, tajwański producent korb i tarcz, dostarcza potrójne tarcze do 7 lub 8 biegów i pojedynczą tarczę 40 zębów do roweru jednobiegowego.

FSA oferuje zębatki do rowerów elektrycznych, z BCD 104 mm do silników Bosch czwartej generacji, montowane bezpośrednio Megatooth lub do silników Yamaha, a także szosowe tarcze Vero Pro i K-Force.

Specialités T.A., francuski producent z Sissonne w departamencie Aisne, projektuje i wytwarza we Francji swoje tarcze, w tym modele do rowerów elektrycznych zgodne z silnikami Bosch, Brose, Yamaha i Shimano.

Zębatki w promocji i nowości

Zębatka z końcówki serii trafia często do wyprzedaży napędu miejskiego, obok łańcuchów i kaset; najnowsze modele są widoczne w dziale nowości. Wyprzedaże sezonowe i Black Friday to dobry moment na kompleksowe odnowienie napędu.

Najczęściej zadawane pytania

Jak zmierzyć BCD tarczy?

Należy zmierzyć odległość między środkami dwóch sąsiednich otworów na śruby. W tarczy z czterema ramionami wynik mnoży się przez 1,414, w tarczy z pięcioma ramionami przez 1,701. Otrzymana wartość to BCD, często wygrawerowane również na tarczy lub pająku.

Jak rozpoznać zużytą zębatkę?

Warto przyjrzeć się profilowi zębów: nowe są symetryczne i zaokrąglone, z czasem stają się spiczaste i wyżłobione z jednej strony. Nowy łańcuch, który przeskakuje na zębatce, potwierdza diagnozę. Zębatka zużywa się wolniej niż łańcuch: wymiana łańcucha na czas pozwala ją oszczędzić.

Czy zębatkę do roweru elektrycznego można zamontować na każdym silniku?

Nie. Zębatka zależy od marki silnika, jego generacji i linii łańcucha roweru. Zębatka przeznaczona do silnika Bosch czwartej generacji nie pasuje do silnika Shimano ani Yamaha, i odwrotnie.

Czy w rowerze elektrycznym można zamontować większą zębatkę?

Tak, w granicach prześwitu ramy i pojemności przerzutki, w razie potrzeby wydłużając łańcuch. Przy tej samej kadencji jedzie się szybciej, bez wspomagania powyżej 25 km/h, a ruszanie pod górę wymaga więcej wysiłku.

Do czego służy owalna zębatka?

Owalna zębatka zmienia przełożenie w trakcie obrotu korby: jest większa, gdy nogi naciskają z największą siłą, i mniejsza w martwych punktach, na górze i na dole. Daje wrażenie bardziej okrągłego pedałowania; montuje się ją jak okrągłą, pod warunkiem zachowania właściwej orientacji.