Przerzutka MTB tylna i przednia, od 6 do 12 rzędów

Jak działa przerzutka MTB?

Tylna przerzutka przenosi łańcuch z zębatki na zębatkę kasety: równoległobok, który linka ciągnie, a sprężyna cofa, przesuwa go przy każdym kliknięciu manetki. Wózek z dwoma kółkami prowadzi łańcuch i zbiera jego luz. Przednia przerzutka przerzuca łańcuch z tarczy na tarczę w napędach 2x i 3x. W MTB teren nieustannie szarpie łańcuchem, dlatego tylne przerzutki średniej i wyższej klasy mają sprzęgło, w Shimano nazywane Shadow RD+, które hamuje wózek i ogranicza uderzenia oraz spadanie łańcucha; dźwignia wyłącza je przy wyjmowaniu koła.

Tylna przerzutka MTB: rzędy, wózek i zgodność

Najpierw liczba rzędów: przerzutki 12-rzędowej nie da się wyregulować na kasecie 11-rzędowej i odwrotnie. Następnie marka: Shimano i Sram stosują różne przełożenie naciągu linki, więc przerzutką steruje manetka z tej samej rodziny. W Shimano linia Linkglide ma nawet własne manetki. Na koniec pojemność: krótki, średni lub długi wózek wskazuje największą obsługiwaną zębatkę i całkowitą różnicę zębów między tarczami a zębatkami. Jedna tarcza w połączeniu z kasetą 10-51 lub 10-52 wymaga przerzutki przewidzianej dla zębatki 51 lub 52 zębów; trzy tarcze wymagają długiego wózka.

W podstawowych rowerach MTB z napędem 6-, 7- lub 8-rzędowym przerzutkę przykręca się do haka ramy, a w ramach bez haka mocuje się ją obejmą zaciskaną pod osią koła: warto to sprawdzić przed zamówieniem.

Przednia przerzutka MTB: obejma, E-Type czy direct mount

Przy wymianie przedniej przerzutki najpierw należy sprawdzić sposób mocowania: obejma na rurze podsiodłowej, dolna lub górna, o średnicy 28,6, 31,8 lub 34,9 mm; płytka E-Type mocowana pod mufą suportu; albo direct mount, przykręcany do wspornika na ramie. Następnie kierunek prowadzenia linki: od góry, od dołu lub od przodu w modelach Side Swing marki Shimano, które zostawiają więcej miejsca na szerokie opony. Trzeba też policzyć tarcze i rzędy z tyłu: przerzutka do trzech tarcz ma wyższą prowadnicę, która pokrywa różnicę między małą a dużą tarczą.

Mechaniczna czy elektroniczna bezprzewodowa?

Większość przerzutek MTB pozostaje mechaniczna: łatwo je wyregulować i naprawić. Przerzutki elektroniczne zmieniają biegi silnikiem sterowanym bezprzewodową manetką, ze stałą precyzją niezależnie od zużycia linki. Przerzutki T-Type Eagle AXS marki Sram idą dalej: mocuje się je bez haka, bezpośrednio wokół osi koła, w ramach z interfejsem UDH, i współpracują tylko z częściami z tej samej rodziny. W rowerze elektrycznym MTB warto wybrać napęd przewidziany do momentu obrotowego silników.

Regulacja, hak i ochrona przerzutki

Tylną przerzutkę reguluje się w trzech krokach: śruby ograniczające H i L nie pozwalają łańcuchowi spaść po obu stronach kasety, śruba B ustala odstęp między górnym kółkiem a zębatkami, a baryłka regulacyjna linki wyrównuje każdą zmianę biegu. Zanim zacznie się regulację, należy sprawdzić hak przerzutki: celowo osłabiony, wygina się przy pierwszym uderzeniu, aby chronić ramę, a wygięty hak wystarczy, by rozregulować cały napęd.

Nowa przerzutka zmienia biegi poprawnie tylko ze sprawnymi linkami i pancerzami MTB oraz zgodną manetką MTB. Aby zmienić liczbę zębów przy jednej tarczy, warto zajrzeć do kategorii zębatki przednie MTB; łańcuchy, kasety i korby uzupełniają napęd MTB. Przerzutki gravelowe są z kolei przeznaczone do rowerów na drogi szutrowe.

Jakie marki przerzutek MTB wybrać?

Shimano obejmuje wszystkie rodzaje jazdy, od Tourney w rekreacyjnych rowerach MTB po wyczynowe XTR, przez 12-rzędowe Deore, SLX i XT oraz zjazdowy Saint; przerzutki Linkglide, takie jak Deore XT RD-M8130, stawiają na trwałość w rowerach elektrycznych MTB.

Sram, amerykańska grupa z siedzibą w Chicago, spopularyzowała w MTB napęd z jedną tarczą dzięki 12-rzędowym napędom Eagle; przerzutki T-Type Eagle AXS montuje się bez haka, a 7-rzędowe X01 DH i GX DH są przeznaczone do zjazdu.

Sunrace, tajwański producent, właściciel brytyjskiej marki Sturmey-Archer, oferuje tylne przerzutki od 6 do 10 rzędów, jak 9-rzędowa RDM91 czy MS100 ze średnim wózkiem, oraz przednie przerzutki z dolną obejmą do napędów 2x i 3x.

TRP, marka premium producenta hamulców Tektro, opracowała przerzutkę TR12 razem z zawodnikiem zjazdowym Aaronem Gwinem i jego mechanikiem Johnem Hallem: dźwignia Hall Lock blokuje przegub mocowania, aby wytrzymywał uderzenia, a sprzęgło ma regulację.

Microshift, założony na Tajwanie i przedstawiany jako pierwszy tajwański producent przerzutek, zasłynął napędem Advent, 9-rzędowym napędem z jedną tarczą o szerokim zakresie, którego tylna przerzutka z wyłączanym sprzęgłem jest dostępna na tej stronie.

Przerzutki MTB w promocji i nowości

Gdy linia zostaje odnowiona, przerzutki z poprzedniej trafiają do kategorii Wyprzedaż: napęd MTB, a strona Nowości prezentuje najnowsze modele. Zimowe wyprzedaże sezonowe i Black Friday to okazja, by przed wiosną wymienić zmęczoną część.

Najczęstsze pytania

Czy przerzutką Sram można sterować manetką Shimano?

W zdecydowanej większości przypadków nie: Shimano i Sram nie ciągną linki o tę samą długość przy każdym kliknięciu, więc przerzutka nie ustawiłaby się nad zębatkami. Przy zmianie marki manetkę wymienia się razem z przerzutką albo pozostaje się w tej samej rodzinie.

Czy przerzutka 11-rzędowa działa z kasetą 12-rzędową?

Nie. Rozstaw zębatek jest inny, a indeksowana manetka ma określoną liczbę kliknięć. Przejście na 12 rzędów oznacza wymianę przerzutki, manetki, kasety i łańcucha naraz, a czasem także bębenka piasty.

Jak sprawdzić, czy hak przerzutki jest wygięty?

Należy stanąć za rowerem: przerzutka i jej kółka powinny być równoległe do zębatek. Jeśli pochylają się w stronę koła albo biegi rozregulowały się zaraz po upadku, hak jest wygięty. Serwis może go wyprostować przyrządem; po jednym lub dwóch prostowaniach hak się wymienia.

Jaką długość wózka wybrać do MTB?

Zależy ona od napędu: krótki wózek wystarcza przy kasecie o wąskim zakresie, średni montuje się w większości napędów z jedną tarczą, a długi jest konieczny przy dwóch lub trzech tarczach i dużej kasecie. Producent podaje całkowitą pojemność i największą dopuszczalną zębatkę.

Czy rower elektryczny MTB wymaga specjalnej przerzutki?

Nie jest to konieczne, ale moment obrotowy silnika szybciej zużywa napęd. Linie zaprojektowane do e-MTB, jak Linkglide w Shimano, stawiają na trwałość i płynną zmianę biegów.